Bert Haanstra (foto Max Koot)

 

Nieuws

BERT HAANSTRA OP FESTIVAL VAN CANNES 2017
'Op het filmfestival van Cannes wordt de Nederlandse eer hooggehouden door een regisseur uit Oekraine, een filmstudent en Bert Haanstra,' schreef Het Parool (20-5-2017). Haanstra's Spiegel van Holland werd gedraaid ter gelegenheid van het 70-jarige bestaan van het festival: de film won er in 1951 een Grand Prix, later omgedoopt tot Gouden Palm. Nederlandse fondsen financierden de film A gentle creature van de Oekraiense regisseur Sergei Loznitsa en de Nederlandse regisseur Stijn Bouma werd met Lelja geselecteerd voor de competitie van studentenfilms.


MYRTE EN DE DEMONEN UIT DE MOTTENBALLEN
De sprookjesfilm Myrte en de demonen (1950) mag tot de meest curieuze producten uit de naoorlogse Nederlandse filmgeschiedenis worden gerekend. Paul Bruno Schreiber was regisseur en producent, Bert Haanstra was cameraman en coproducent. De film was op 28 juni 2017 eenmalig te zien in het Amsterdamse Kriterion, mede op initiatief van het horror- en fantasyblad Schokkend Nieuws. De inleiding was van Niek Hilkmann, die ook een nieuwe vertoning begeleidde die op 13 oktober 2017 plaats vond bij het Donaldson Instituut in Noord-Scharwoude. Ditmaal werd niet digitaal geprojecteerd, maar van een 35mm (safety-)kopie.

De 35mm-kopieen van Myrte zijn aanwezig bij Eye Filmmuseum en de familie Schreiber.

Voor meer over Myrte en de demonen lees verder...


ANALOGE HAANSTRA'S
Op 24 maart 2017 vertelde filmmaker Rimko Haanstra bij een voorstelling in het Donaldson Instituut (Noord-Scharwoude) over zijn ervaringen met het Franse filmgenie Jacques Tati. Als filmacademiestudent had hij mogen optreden als geluidsman bij Tati's film Trafic en niet minder dan twee van zijn korte films hebben op aanwijzing van de meester zelf als vaste voorfilm voor Tati-films gefungeerd. In de wereldwijde distributie van Trafic ging Rimko Haanstra's Black and White mee, een grafische film over de strijd op een dambord. Bij de Nederlandse heruitbreng van Tati's Jour de fête in de jaren zeventig was Haanstra's Duizend zielen de voorfilm (muziek Jurre Haanstra). De twee korte films en Jour de fête werden in Noord-Scharwoude in 35 mm analoge projectie vertoond in het overvolle, volledig up-to-date geoutilleerde filmzaaltje.

Er gebeurde nog meer aan de rand van de Nederlandse filmwereld. Najaar 2016 (we hoorden het nu pas) werd in het Rotterdamse cultuurcentrum Worm de film Myrte en de demonen vertoond. Als aankomend filmmaker was Bert Haanstra eind jaren veertig cameraman en coproducent bij deze merkwaardige productie. De grote genius erachter was Paul Bruno Schreiber, een Duitser zonder enige cinema-ervaring die niettemin veel geld bijeen wist te praten voor deze sprookjesfilm, die hij regisseerde en produceerde. Myrte flopte zowel in Engeland als in Nederland magistraal, en werd, tot Bert Haanstra's vreugde, niet meer vertoond. Maar de avant-gardisten van Worm zien het heel anders: juist marginale en mislukte films zijn interessant. En zo was Myrte voor het eerst sinds mensenheugenis weer te zien, in 35 mm-projectie en in aanwezigheid van hoofdrolspeler Polly Schreiber, toen een meisje van nog geen tien jaar. Ze kwam er speciaal voor over uit Duitsland.

Wie zegt dat de Haanstra's mainstream zijn?



Rimko Haanstra's korte speelfilm
Duizend zielen (1976) speelt zich af in het stadje Nieuwpoort (Zuid-Holland).


SLOT FANFARE HERLEEFDE IN DIEVER
Op 1 juli 2017 werd weer een fanfareconcours gehouden in het Drentse dorp Diever. Daarmee herleefde het slot van Bert Haanstra's speelfilm Fanfare uit 1958. Indertijd had de regisseur het laatste gedeelte van zijn film in het dorp opgenomen met medewerking van verschillende muziekkorpsen uit de omgeving. Een groot aantal inwoners was figurant. In Fanfare zijn twee korpsen uit het filmdorp Lagerwiede (Giethoorn) in een strijd verwikkeld, waarna ze op wonderbaarlijke wijze weer tot elkaar komen tijdens de in Diever opgenomen finale. Geïnspireerd door deze geschiedenis organiseerde Dievenaar Frans Tiemersma op 21 juni 2014 voor het eerst een nieuw concours met korpsen uit de streek en net als in Fanfare werd er gespeeld in een traditionele muziektent. Diever heeft nu ook een Haanstrawandelroute en een indertijd door Bert Haanstra aan het dorp geschonken bank is in ere hersteld.


MAARTEN 'T HART EN BERT HAANSTRA
Schrijver en bioloog Maarten 't Hart heeft indertijd een belangrijke bijdrage geleverd aan Bert Haanstra's film Bij de beesten af. Al wordt hij niet genoemd in de aftiteling. Dat zit zo, schreef 't Hart:

'Al bemoeide ik mij nauwelijks met film, de film bemoeide zich wel met mij. Ruim tien jaar geleden verscheen op ons laboratorium [in Leiden - red] opeens Bert Haanstra die een film wilde maken over mens en dier en hun beider driftmatige overeenkomst. Twee maanden lang zwoegden P. Sevenster [vooraanstaand Leids etholoog - red] en ik om een groot aquarium voor de opnames in gereedheid te brengen. Ruim anderhalve week filmden Haanstra en cameraman Van Munster het baltsgedrag van de stekelbaars. Halverwege die periode kreeg een van de acterende stekelbaarzen de gevreesde stipziekte, zodat hij vervangen moest worden door een dier dat op precies dezelfde plaats diende te nestelen. Het kostte mij een hele nacht werk om dat voor elkaar te krijgen.'
'In de film Bij de beesten af ziet men dan ook wat men in alle films ziet: een stekelbaars met beginnende stip en overeenkomstig troebel blauw oog zwemt het beeld uit en even later keert hij iets groter geworden, kerngezond, stipvrij en met stralende blauwe ogen in beeld terug en dat schijnt niemand op te vallen. Maar als ik het zie is het alsof ik een klap in mijn gezicht krijg, hoe goed het bedrog ook gelukt is. Misschien werd ik daarom voor de premiere van Bij de beesten af niet uitgenodigd, en wordt daarom bij de namen der helpers en adviseurs aan het begin de mijne niet genoemd, maar wel die van ons afdelingshoofd, ofschoon onze hoogleraar het als decaan veel te druk had om er iets aan te kunnen doen.'

Maarten 't Hart promoveerde enkele jaren later op een proefschrift over stekelbaarzen. Naast Bij de beesten af stelden Bert Haanstra en etholoog Gerard Baerends uit Groningen met hetzelfde beeldmateriaal ook een aparte korte film samen voor educatieve doeleinden: Het voortplantingsgedrag van de driedoornige stekelbaars. Het aquarium, de stekelbaarzen en de medewerkers uit Leiden moeten daarin een hoofdrol hebben gespeeld. Ere wie ere toekomt.

[zie Maarten 't Hart, Het roer kan nog zesmaal om, p. 147-148]


Foto Klaas Koppe


OP BERT HAANSTRA'S HONDERDSTE GEBOORTEDAG ZETTE BEELD EN GELUID ZIJN DRIE OSCARFILMS ONLINE
Precies op de dag waarop Bert Haanstra's honderdste geboortedag werd gevierd (31 mei 2016) zette het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum de drie films van Haanstra online die genomineerd zijn geweest voor een Oscar. Zoals bekend won hij een Oscar met Glas, maar ook Alleman en Bij de beesten af werden door de Academy of Motion Picture Arts and Sciences genomineerd. Deze drie films staan nu in 4K, in absolute topkwaliteit, gratis online.

Naar Beeld en Geluid


2016 - BERT HAANSTRAJAAR
In 2016 was het honderd jaar geleden dat Bert Haanstra werd geboren in de buurtschap Espelo bij Holten. In het boerenschooltje met twee klaslokalen dat daar aan de bosrand stond, was zijn vader Folkert Haanstra schoolhoofd. Wanneer er een nieuwe leerling kwam, kregen de meester en zijn vrouw Jansje van de ouders een kip, zodat er in het bos rond het schooltje allerlei pluimvee rondscharrelde. In het 'meesterhuis' zag Bert Haanstra het levenslicht.


Het schooltje in Espelo waar Bert Haanstra werd geboren

Haanstra overleed in 1997, maar zijn films zijn springlevend. Vanwege het jubileumjaar werden in Nederland en daarbuiten activiteiten georganiseerd.


FILMFESTIVAL NATURVISION

Van 21 t/m 24 juli 2016 werd in Ludwigsburg (Duitsland) het natuurfilmfestival NaturVision gehouden. Op zondag 24 juli werden ter gelegenheid van Bert Haanstra's honderdste geboortejaar Haanstrafilms vertoond. In het Ludwigsburger dagblad gaven medewerkers van het festival hun persoonlijke filmtip. Festivaldirecteur Kay Hoffmanns favoriet was het Haanstraprogramma. Hij zei over de films van 'een van de belangrijkste Nederlandse natuurfilmers' dat ze 'nog altijd indruk op mij maken.'


ALLEMAN IN PARIJS
Op 6 april 2016 werd op het 11e festival L'Europe autour de l'Europe in Parijs Bert Haanstra's film Alleman gedraaid. Regisseur Jos Stelling leidde de film in, die draaide in een double bill met Spaanse aarde van Joris Ivens. De Nederlandse cinema kreeg op het festival ook verder bijzondere aandacht: EYE vertoonde Nederlandse films uit het begin van de twintigse eeuw en experimentele films van na de Tweede Wereldoorlog.


2016 - BERT HAANSTRAJAAR IN NEDERLAND
De honderdjarige geboortedag van Bert Haanstra gaf vooral in april en mei 2016 aanleiding tot vele activiteiten. Zo maakte Ronald van de Vate, auteur van de wandelgids In het voetspoor van Bert Haanstra een soort tournee, onder meer langs de negen plaatsen waar wandelingen zijn gesitueerd. Enkele honderden bezoekers kwamen naar deze bijeenkomsten. Met name in Goor, Blokzijl, Veere en Laren was de opkomst groot.

Het Louis Hartlooper Complex in Utrecht organiseerde een Haanstradag, het Eye Filmmuseum in Amsterdam hield een speciale Haanstravoorstelling en het Instituut voor Beeld en Geluid zette op de honderdste geboortedag drie Haanstrafilms online in de beste beeldkwaliteit.

Ook de media hadden de nodige aandacht: RTV Oost hield de 'meimaand, Haanstramaand' en ook Omroep Max en diverse lokale radiozenders besteedden aandacht aan Bert Haanstra's honderdste geboortedag.



Op 17 april werd het Bert Haanstra wandelpad rond Goor, de stad van Haanstra's jeugd, geopend door burgermeester Ellen Nauta, geheel rechts. Filmhuis Alleman had die dag een omvangrijk Haanstraprogramma. (Foto Patrick ter Elst).

In Haanstra's geboorteplaats Holten was van 31 mei t/m 29 oktober 2016 bij Oudheidkamer Holten een expositie over Bert Haanstra en het schooltje waar hij geboren is. In Holten werd trouwens een paar jaar geleden al vooruitgelopen op het jubileum met een groot openluchtspel naar de film Fanfare, waar duizenden mensen op af kwamen.

Op de Bert Haanstradag in het Louis Hartlooper Complex werden filmvoorstellingen en een expositie van een aantal van Haanstra's schilderijen gehouden. Verder was er een discussie over Haanstra's plaats in het Nederlandse filmlandschap. Panelleden waren Egbert Barten, Hans Schoots, Annette Schulz en Ronald van de Vate, allen samenstellers of schrijvers van Haanstraboeken, respectievelijk een wandelgids. Filmmaker Jos Stelling leidde de discussie. Hij trapte af met een verslag van de eerste keer sinds dertig jaar dat hij Alleman op het witte doek had gezien, voorjaar 2016 op een festival in Frankrijk. Bij sommigen in Nederland heeft deze film een reputatie van oubolligheid en Stelling vertelde dat ook hij er met enige vrees naartoe ging. Maar na afloop vond hij 'als filmmaker' dat Alleman nog steeds 'zonder meer een meesterwerk' is.

Er werd verder gediscussieerd over de merkwaardige tegenspraak die rond Haanstra bestaat tussen drie aspecten: dat hij na al die jaren nog steeds een enorme populariteit geniet bij het wat oudere deel van het grote publiek – dat hij in spraakmakende Nederlandse filmkringen ondanks alles een wankele reputatie heeft – en dat hij vanwege zijn filmkunstenaarschap internationaal nog steeds de meest gelauwerde Nederlandse regisseur ooit is.


VAN GEDACHTE VERANDERD OVER BERT HAANSTRA
In de jaren zestig was Bert Haanstra niet erg populair onder jonge filmmakers. Zij liepen te hoop tegen wat ze zijn achterhaalde 'cinema de papa' vonden. Zijn jaren-vijftig-geloof in modernisering 'onder de geruststellende deken van de nostalgie' wezen ze af en zijn creativiteit en vakmanschap leken hun waarde te verliezen tegenover hun jaren-zestig-experimenten.

Maar de jonge honden Pim de la Parra en Wim Verstappen die in 1963 de premiere van Alleman verstoorden, stelden in 1970 al aan Haanstra voor gezamenlijk een film te maken. Scenarist, filmjournalist en vpro-televisiedirecteur Jan Blokker had met Haanstra gewerkt aan onder meer Fanfare. In de jaren zestig werd hij zeer kritisch ten aanzien van Haanstra's werk, maar hiervan kwam hij terug. In de jaren negentig schreef hij de lovende tekst bij de Bert Haanstra Oeuvreprijs* die Haanstra zelf als eerste van het Filmfonds kreeg uitgereikt: 'Hij veranderde in die jaren niet en dat mag je met een gerust geweten z'n grootheid noemen.' Blokker noemde Haanstra bij uitstek een filmauteur. 'De harmonie beheerst Haanstra's werk. De harmonie niet als werkelijkheid, want daar is meestal geen harmonie, maar als ideaal, als droom.' Regisseur en vpro-man Pieter Verhoeff noemde Haanstra bij diens overlijden in 1997 zijn favoriet onder de grote Nederlandse documentaristen.

Filmjournalist Ab van Ieperen - met zijn boek Filmers '65 een van de woordvoerders van de opstandige generatie - belichtte in 1997 een ander aspect: 'Mogelijk meer dan elders betekent in Nederland elke film die wordt gemaakt dat een andere film níét wordt gemaakt. Succes van een collega is derhalve zelden aanleiding tot vreugde, want dat kan zijn herkansing op korte termijn vergroten en daarmee jouw toekomstig emplooi nóg langer verdagen. [...] Vijfendertig jaar geleden was de situatie niet wezenlijk anders, behalve dat er twee films per jaar werden gemaakt in plaats van twintig. Er hoefde maar één regisseur ten val te worden gebracht om ruimte te maken voor de nieuwe lichting met een diploma van de filmacademie: Bert Haanstra.'

Filmmaker Peter Delpeut beschreef voor de Dutch Directors Guild hoe hij aangenaam verrast was toen hij Alleman opnieuw bekeek.

* Winnaars van de Bert Haanstra Oeuvreprijs van het Filmfonds zijn: Bert Haanstra, Fons Rademakers, Johan van der Keuken, Paul Verhoeven en cameraman Robby Müller.


Staatssecretaris Nuis overhandigt de Bert Haanstra Oeuvreprijs, 1996


++BOEKEN OVER BERT HAANSTRA++
++BOEKEN OVER BERT HAANSTRA++

BERT HAANSTRA - FILMER VAN NEDERLAND
Bert Haanstra - Filmer van Nederland van historicus/filmhistoricus Hans Schoots gaat over werk, wereld en leven van de geliefde filmmaker. Schoots promoveerde op het boek bij prof. Frank van Vree aan de Universiteit van Amsterdam. Filmer van Nederland stond op de shortlist voor de Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs, ook bekend als de Soldaat van Oranje Prijs.

Rimko Haanstra: 'Het definitieve boek over mijn vader.'

Hans Schoots schreef ook de biografie van filmmaker Joris Ivens, die in het Nederlands, Engels en Turks is verschenen, en verder Van Fanfare tot Spetters over de wereld van de Nederlandse speelfilm in de periode 1958-1980.

Bert Haanstra - Filmer van Nederland staat gratis online bij de Universiteit van Amsterdam. Link


BERT HAANSTRA, SCHILDER, TEKENAAR, FOTOGRAAF
Dit boek verscheen ter gelegenheid van de gelijknamige tentoonstelling die werd gehouden Bij het Geoffrey Donaldson Instituut in Noord-Scharwoude. Hoewel ver weg van de grote stad kwamen er 620 bezoekers uit het hele land op af, veel meer dan iedereen had verwacht. Door de publiciteit rond de tentoonstelling kwamen na de opening nog diverse onbekende schilderijen en tekeningen van Haanstra boven water.

Voor Bert Haanstra rond 1950 professioneel filmmaker werd, volgde hij in de jaren veertig een opleiding aan de Rijksakademie van Beeldende Kunsten en werkte hij als kunstschilder. Een groot deel van de jaren dertig werkte hij als persfotograaf, onder meer bij de Vereenigde Fotobureaux, een van de grootste fotoleveranciers van het land. Met de expositie - 16 augustus tot 15 oktober 2014 - werd voor het eerst de aandacht gericht op deze interessante aspecten van Haanstra's creatieve leven. De meeste schilderijen die er getoond werden, waren nog nooit voor publiek te zien geweest.

Tegelijk verscheen het boek (30,5x30,5 cm) Bert Haanstra, schilder, tekenaar, fotograaf van Hans Schoots. Het bevat een overzicht van alle schilderijen en tekeningen van Haanstra, vele afbeeldingen van zijn schilderijen, tekeningen en foto's en nieuwe achtergrondinformatie over zijn artistieke loopbaan voor hij filmmaker werd.

De familie Haanstra was enthousiast over de tentoonstelling en schonk het Instituut bij de opening een van Bert Haanstra's schilderijen. Het Donaldson Instituut is een particulier gefinancierd filminstituut onder leiding van Egbert Barten.

Tentoonstelling en boek trokken aardig wat media-aandacht. De Volkskrant, Noord-Hollands Dagblad, Twentsche Courant/Tubantia, Het Parool, Leeuwarder Courant en Dagblad van het Noorden hadden er grote stukken over, de Tros Nieuwsshow wijdde er op Radio 1 een item aan en Kunststof TV deed hetzelfde op Nederland 2.

Het boek is te bestellen via donaldsoninstituut.nl of door een mail naar het contactadres van www.berthaanstra.nl.


FILMOPNAME VAN SCHILDERENDE BERT HAANSTRA UIT 1944
In een familiefilmpje van de familie Haanstra zitten opnamen van Bert Haanstra terwijl hij in zijn atelier aan het schilderen is. Ze stammen uit 1944. Ter gelegenheid van de tentoonstelling in het Donaldson Instituut in Noord-Scharwoude presenteerde Egbert Barten de beelden op 14 september in Kunststof TV.


IN HET VOETSPOOR VAN BERT HAANSTRA
Op 7 april 2016 werd de wandelgids In het voetspoor van Bert Haanstra van Ronald van de Vate gepresenteerd.


V.l.n.r. Ronald van de Vate, Rimko Haanstra, Jeroen Krabbé en Jurre Haanstra

In de volle VIP-room van het Tuschinski-theater in Amsterdam overhandigde filmacteur Jeroen Krabbé de eerste exemplaren van de gids aan de zonen Rimko en Jurre Haanstra. Krabbé noemde het een fantastische uitgave die hij zelf zeker nog voor wandelingen zou gaan gebruiken. De rijk geillustreerde gids bevat negen routes langs filmlocaties en plekken uit het leven van Bert Haanstra. De wandelingen zijn gesitueerd rond Holten, Goor, Amsterdam, Muiden, Giethoorn, Leerdam, Veere, Laren en Blokzijl.

Aanvullende informatie bij de wandelingen op: www.berthaanstrapad.nl



Te bestellen bij Nabij Producties Nijkerk


PANTA RHEI
, NIEUW BOEK OVER BERT HAANSTRA IN VOORBEREIDING

Panta Rhei is een nieuw boek over Bert Haanstra dat naar verwachting in 2017 in Berlijn verschijnt. Het wordt geschreven door een aantal Duitse en enkele Nederlandse filmonderzoekers. Het feit dat Haanstra's films en ook zijn visie op Nederland dit keer worden bezien vanuit een Duits perspectief, maakt al meteen dat dit een heel ander boek wordt dan andere. Zeker voor Nederlanders zullen er ongetwijfeld nieuwe invalshoeken in te vinden zijn. Panta Rhei verschijnt in het Duits en staat onder redactie van Rainhard May, Annette K. Schulz en Anke Steinborn van de Berlijnse Humboldt Universiteit.


ONTHULLING MONUMENT 7 MEI 1945
Op 7 mei 2016 is op de Dam in Amsterdam het monument onthuld ter herinnering aan de slachtoffers van de 'schietpartij op de Dam' van 7 mei 1945. De Stichting Memorial 2015 heeft voor dit monument geijverd. Er is ook nieuw onderzoek gedaan naar het aantal slachtoffers en hun identiteit. Gedacht is lang dat er ruim twintig mensen zijn doodgeschoten. Nu blijkt dat het er zeker 31 waren. Meer dan honderd anderen raakten gewond.

Een massa Amsterdammers die was samengestroomd om Canadese bevrijders te verwelkomen, werd vanuit de de Groote Club op de hoek van Dam en Kalverstraat onder vuur genomen door Duitse militairen. Ook Bert Haanstra was op dat moment op de Dam, waar hij het gebeuren fotografeerde. Tijdens de oorlog nam Haanstra actief deel aan het verzet.

Lees verder op de website van Memorial 2015


HOOFDROLSPELER CHIMPS ONDER ELKAAR IS DOOD
Op 5 april 2016 overleed chimpansee Mama op 59-jarige leeftijd in Burgers Zoo in Arnhem. Mama was een van de aandachttrekkende mensapen in Bert Haanstra's film Chimps onder elkaar (1984). Onderzoeker Frans de Waal was jarenlang betrokken bij de chimpanseekolonie van Burgers, en schreef over Mama: 'Ze had een uitzonderlijk sterke en dominante persoonlijkheid, zodat geen man die aan de macht wilde komen om haar heen kon. Ze bracht ook troost als er spanningen waren en bemiddelde in conflicten. Ze zal heel erg gemist worden, ook door mij, want ik heb zelden zo'n bewonderenswaardig karakter gezien bij zowel mensen als mensapen.' Haanstra maakte de film met als begeleider onderzoeker Otto Adang. Chimps onder elkaar werd indertijd met lof overladen door kenners uit het wereldje als Jane Goodall, Desmond Morris en natuurlijk Frans de Waal zelf.

Zie de website van Burgers Zoo


GROOT EYE-PROGRAMMA OVER KEES HIN
Van 15 t/m 17 januari 2016 werd in het EYE Filmmuseum in Amsterdam het programma 'Een montage van gelukkige momenten – Het werk van Kees Hin' gehouden.

Kees Hin (1936) was in de vroege jaren zestig een van de bekende 'leerlingen' van Bert Haanstra. Hij werkte mee aan de films Alleman, Zoo en Delta Phase 1. Na enige tijd onder Haanstra's vleugels ging hij zijn geheel eigen weg en werd de maker van een indrukwekkend filmoeuvre. Tot Kees Hins meest recente films behoren Jaap Hillenius, Cinema Invisible en De laatste dagen van het atelier Frans van de Staak.

Tijdens de feestelijke openingsavond bij EYE gingen op 15 januari twee producties in première: Screen (10 min), een multidisciplinair project van K. Schippers met een live koor, en een documentaire over Kees Hin van Barbara den Uyl. In Herberg van het geheugen ging Den Uyl met Hin naar een van de depots van EYE om zijn omvangrijke oeuvre door te nemen.  

Verder is een boek over Kees Hin verschenen van film- en cultuurjournalist Sandra van Beek: De 250 blikken film van Kees Hin (183 pag, uitgever Free Musketeers, met DVD).

Meer informatie


ACTRICE DORA VAN DER GROEN WAS 'GRANDE DAME'
Op 8 november 2015 is Dora van der Groen op 88-jarige leeftijd overleden. Zij was een van de grootste actrices van Vlaanderen. Van der Groen had succes in het theater, maar stapte over naar televisie en film. Ze speelde in bijna dertig bioscoopfilms, waaronder Antonia en Pauline en Paulette. En niet te vergeten in Bert Haanstra's Dokter Pulder zaait Papavers, waarin ze de vrouwelijke hoofdrol speelde tegenover Kees Brusse en daarbij liet zien dat ze ook uitstekend een drankorgel kon vertolken. De Vlaamse minister van Cultuur Sven Gatz noemde haar de 'Leading Lady die film en theater naar een hoger niveau tilde,' en in de Vlaamse kranten zijn de uitdrukkingen 'een monument' en 'grande dame' terecht niet van de lucht.


TV-ZENDER 'ONS' VERTOONT HAANSTRAFILMS
In september 2015 is de nieuwe tv-zender ONS gestart 'op de fundamenten van Nostalgienet'.

ONS zendt een groot aantal films van Bert Haanstra uit: Alleman, Bij de beesten af, De zaak MP, Dokter Pulder zaait papavers, Een pak slaag, Fanfare en Vroeger kon je lachen. Ze passen in een reeks van enkele tientallen Nederlandse films die ONS weer op de buis brengt. Daaronder zijn verschillende films van Fons Rademakers, Wim Verstappen, George Sluizer, Pieter Verhoeff en andere vooraanstaande Nederlandse regisseurs. De films zijn ook in streaming video te zien op de website van ONS in de rubriek 'Film' (zie daar onder 'uitzending gemist').

Ter introductie van de Haanstrafilms waren de zonen Rimko en Jurre Haanstra op zondagochtend 27 september bij Mari Carmen Oudendijk te gast in het programma Word wakker met ONS vanuit boekhandel Scheltema in Amsterdam.

Interview met Rimko en Jurre Haanstra (op 10 minuten 50)

www.kijkbijons.nl


GINEKE BREET-MADSEN OVERLEDEN
Op 30 april 2015 is Gineke Madsen overleden. Zij was eind jaren vijftig en in de vroege jaren zestig de secretaresse van Bert Haanstra, wat betekende dat zij in Laren de administratieve en andere bureautaken onder haar hoede had tijdens de productie van Haanstra-films als Alleman, De zaak M.P., Delta Phase I en Zoo. In de jaren negentig ging ze nog weleens met Bert Haanstra naar Burgers Dierenpark, wanneer hij heimwee kreeg naar de apen die hij daar eerder had gefilmd voor Chimps onder elkaar en Monument voor een gorilla.


HAANSTRA'S DIJKBOUW SLUIT PROGRAMMA NIEUW LAND AF
Het Nieuw Land Erfgoedscentrum in Lelystad sloot haar programma voor de Museumweek op 26 april 2015 af met een vertoning van Bert Haanstra's film Dijkbouw uit 1952. Het museum Nieuw Land is gewijd aan de geschiedenis van de 'grootste polder ter wereld', de Flevopolder. Dijkbouw gaat dan ook over nieuwe technieken voor het aanleggen van dijken en werd opgenomen in de vroegste dagen van de aanleg van de Flevopolder. Haanstra en zijn medewerkers Wim van der Velde en Ytzen Brusse opereerden vanaf een werkeiland op de plaats waar nu zo ongeveer Lelystad ligt. In het Nieuw Landprogramma van de museumweek zijn eerder ook Nieuwe aarde van Joris Ivens, over de sluiting van de Afsluitdijk, en De lage landen van George Sluizer vertoond. Voor deze laatste film, uit 1961, was Haanstra associate producer.


DOCUMENTAIRE BLOCKBUSTERS
Bert Haanstra was in Nederland de filmregisseur die het patent had op documentaire blockbusters in de bioscoop. Kortgeleden was er dan toch een andere film in die trant: Ruben Smit en Mark Verkerk trokken met De nieuwe wildernis (2013) rond de 660.000 bezoekers naar de theaters. Zij waren de eersten die zoiets voor elkaar kregen sinds Bert Haanstra's Bij de beesten af, waar veertig jaar eerder 883.000 mensen op af kwamen. Naar Haanstra's Alleman (1963) gingen er zelfs 1.664.000 (<1.6 miljoen). Het was daarmee de meest succesvolle documentaire in Nederland ooit. De stem van het water (1966) vond de regisseur een tegenvaller met ruim 471.000 bezoekers.

Dat Haanstra niet alleen succesvol was, maar ook als filmkunstenaar werd gewaardeerd, blijkt uit zijn Oscar, zijn drie Oscarnominaties, een Gouden Palm in Cannes, een Gouden Beer en een Zilveren Beer in Berlijn, een BAFTA in Londen en bijna honderd andere prijzen van internationale festivals.

Ruben Smit heeft meer dan eens voor radio en televisie verklaard dat hij door Haanstra werd geïnspireerd. Hij gaat een film over de Waddenzee maken naar een onuitgevoerd scenario van Bert Haanstra, dat werd teruggevonden in de administratie van de Waddenvereniging. De voorlopige titel is Vogelvrij. Producent is Philippe Tammes, wiens vader Fred Tammes cameraman was voor onder meer Haanstra's Zoo.


HAANSTRAFOTOGRAAF THEO SCHEFFER
Theo Scheffer was een veteraan uit de Nederlandse fotografie. Hij overleed op 25 januari 2015 op zesennegentigjarige leeftijd in Ede. Zijn werkzame leven heeft hij grotendeels doorgebracht in Amsterdam, waar hij in 1937 als jongeman in dienst kwam bij de Vereenigde Fotobureaux, de grootste fotoleverancier van het land en nauw gelieerd aan persbureau Vaz Dias. Ook Bert Haanstra werkte in de jaren dertig bij de Vereenigde Fotobureaux. Scheffer en Haanstra behoorden tot dat legertje van persfotografen dat voor de oorlog in de anonimiteit zijn werk deed en van wie veel foto's verloren zijn gegaan, of niet op hen terug te voeren zijn omdat de naam van een persfotograaf er niet bij werd gezet. Na de Tweede Wereldoorlog was Scheffer vele jaren als fotograaf in dienst bij de Shell.

Scheffer maakte setfoto's van een aantal films van Bert Haanstra, zoals …en de zee was niet meer en Rembrandt, schilder van de mens . Hij was de enige die van het Rijksmuseum toestemming kreeg Haanstra te fotograferen terwijl die De nachtwacht filmde. Het leverde een gedenkwaardige foto op in nachtwachtstijl. Lees verder...


TOURWINNAAR VICENZO NIBALI SPEELT HOOFDROL IN KORTE FILM VAN RIMKO HAANSTRA
Een paar jaar geleden vertrok de Giro d'Italia vanuit Amsterdam. Dat was indertijd aanleiding voor Rimko Haanstra om de filmimpressie Giro d'Italia te maken. De hoofdrolspelers waren een duif en een wielrenner die deze duif dood reed. Wie de dader was, vroeg niemand zich af. Nu blijkt dat het niemand minder was dan de winnaar van de Tour de France 2014 Vincenzo Nibali.

Giro d'Italia


SHELL HEEFT OOG VOOR DE MEESTER
Het blad Shell Venster nummer 02-2014 dat in april 2014 uitkwam, wijdt met een artikel van Hans Schoots vier pagina's aan de samenwerking tussen Bert Haanstra en Shell in de jaren vijftig en zestig onder de titel 'Het oog van de meester'. Haanstra deed over een lange periode veel werk voor Shell. Het bedrijf leverde met zijn Shell Film Unit, in 1933 opgericht in Londen, een grote bijdrage aan het documentaire filmmedium. Haanstra's streven naar 'heldere en zakelijke' documentaires, zijn expedities naar de oerwouden van Sumatra en de olievelden van Venezuela passeren de revue. Ook het meningsverschil dat hij in de jaren zeventig met het bedrijf kreeg over milieuproblemen blijft niet onvermeld.


ALLEMAN
NA 50 JAAR ALOM HERDACHT
Op 18 december 1963 ging Bert Haanstra's film Alleman in première in het Amsterdamse Alhambra Theater. Het werd de best bezochte Nederlandse documentaire aller tijden met 1,6 miljoen bioscoopbezoekers. Alleman vierde in december 2013 zijn vijftigjarige jubileum en de aandacht daarvoor mag rustig overweldigend worden genoemd.

Televisieomroep AVRO/TROS zendt vanaf 13 februari 2014 de achtdelige serie Nederland van Alleman uit: Hoe komen ze nu op ons over, die Nederlanders van 1963? Wat is er sindsdien veranderd op het gebied van werk, liefde, vrije tijd, het leven van de Nederlander. Hoe veranderde ons gedrag? En welke dingen zullen nooit veranderen? Naar de eerste aflevering keken 1,4 miljoen mensen.

De serie werd geproduceerd door IDTV en TROS, de regie is van Melvin Simons.

Zie Nederland van Alleman

Op het International Documentary Filmfestival Amsterdam ging in november 2013 de live documentaire #Alleman van theatermaker en acteur Bert Hana in première. Met een massa aan Nederlandse beelden die Hana aan Google Streetview heeft ontleend, geeft hij een hedendaagse visie op het land, als hommage aan Bert Haanstra's Alleman. De teksten zijn van Sylvia Witteman. #Alleman wordt in januari en februari 2014 vertoond in een aantal filmtheaters.

Zie www.alleman.nu

Vanwege het 50-jarig jubileum werd Haanstra's Alleman op zondag 30 maart vertoond in Filmhuis Den Haag Theatermaker en acteur Bert Hana hield een inleiding.

In het televisieprogramma Max TV Wijzer op Nederland 1 werd op vrijdag 20 december 2013 aandacht besteed aan het Allemanjubileum. Koos Postema sprak met programmamaker Hans Dekker van Man bijt hond, die een aantal hedendaagse varianten maakte op scènes uit Alleman, met Haanstrabiograaf Hans Schoots en met Thomas Lin van Beeld en Geluid, waar een nieuwe restauratie op 4K wordt gemaakt van het indertijd voor een Oscar genomineerde Alleman. Het restauratieproject van alle films met een Oscar of Oscarnominatie vindt plaats in samenwerking met de Amerikaanse Academy of Motion Picture Arts and Sciences. Ook Haanstra's Glas en Bij de beesten af maken er deel van uit.

Eerder was de vijftigste verjaardag van Alleman al aanleiding voor een vertoning van de film op het Nederlands Film Festival in Utrecht. Organisator van deze gedenkwaardige bijeenkomst op 1 oktober 2013 was NostalgieNet.

Na de uitverkochte voorstelling in Utrecht werd een forumdiscussie gehouden onder leiding van Cees van Ede. Achter de tafel zaten filmmaker Kees Hin, die indertijd regie-assistent was bij Alleman, de Amsterdamse sociologe Tessa Dikker, filmmaker Joram Willink en Hans Schoots, auteur van het boek Bert Haanstra - Filmer van Nederland. Er ontstond een gepassioneerd debat over Haanstra's zonnige visie op zijn medemensen. Kees Hin verdedigde die te vuur en te zwaard, terwijl Cees van Ede het te gemakkelijk vond de zwarte kanten van de werkelijkheid weg te laten.

Aan het einde van het debat presenteerde Joram Willink het project 'Alleman filmt'. Het Nederland van nu wordt in beeld gebracht met actieve inbreng van iedereen die eigen beelden wil insturen of wil meediscussiëren over de vraag wat deze beelden over het Nederland van nu zeggen. Er wordt gewerkt aan een internetplatform dat in 2014 het centrum van het project moet worden.

Alleman is na vijftig jaar voor velen een inspiratiebron.


GLAS LEEFT!
Bert Haanstra's Oscar-winnende korte film Glas blijft wereldwijd populair. Op Youtube is de film tot augustus 2014 al meer dan 230.000 keer bekeken. Via vele tientallen websites in allerlei buitenlanden is de youtube-film te zien. Een daarvan is de blog van de Amerikaanse whisky-specialist Matthew Rowley, auteur van het boek Moonlight, die vertelt hoe Glas in de jaren tachtig in de VS op versleten VHS-banden de ronde deed onder leerling-glasblazers.

In februari 2012 werd Glas vertoond door het Museum of Modern Art in New York.


HAANSTRA'S DELTA PHASE 1 IN TENTOONSTELLING VAN HET RIJKSMUSEUM
Het Rijksmuseum in Amsterdam heeft Bert Haanstra's Delta Phase 1 (1962) opgenomen in de opstelling over de Twintigste Eeuw. Hier draaien op een witte muur afwisselend diverse Nederlandse documentaires die het museum als kenmerkend ziet voor het tijdvak. Delta Phase 1 is dan ook een onovertroffen filmverbeelding van de nuchterheid en de moderniteit die zo kenmerkend waren voor het naoorlogse Nederland. In Delta Phase 1 is de afsluiting van het Veerse Gat te zien, een van de eerste onderdelen van de Deltawerken.


'Bert Haanstra 2.0' in Shanghai


Dagblad De Gooi- en Eemlander drukte op 20 april 2013 een reisverslag vanuit Shanghai af door de drie Gooise musici Angelo van den Burg, Eric Blom en René Meister. Zij omlijstten de opening van 'Rawtalk', een Nederlands kunstevenement in de Chinese havenstad: 'We hebben een speciale film gemonteerd uit de vele projecten die we hebben gedaan voor de omroepen, evenementen en grote bedrijven en uit experimenten.
Sommige scènes zijn gewoon met een smartphone gefilmd, andere met grote filmploegen. En de soundtrack gaan we live spelen bij het beeld.
Alles heeft met water te maken en de inspiratie die we ervan mochten ontvangen. En het is Hollands, want je ziet de havens, de kust, wastunnels...
Het Nederlandse consulaat, dat ons mede heeft uitgenodigd, kan een Nederland naar buiten brengen dat meer is dan tulpen en klompen. Het is een experiment, een soort Bert Haanstra 2.0 en dan in première bij vijfhonderd Chinezen en internationale relaties van het consulaat. En daarna in de galeries en filmhuizen in Nederland.'


OUDE FILMS VAN BERT HAANSTRA BOVEN WATER
Begin jaren zeventig werkte Bert Haanstra intensief samen met de etholoog Gerard Baerends, verbonden aan het zoölogisch instituut van de Universiteit van Groningen. Het voornaamste resultaat was de film Bij de beesten af. In dezelfde periode vervaardigden ze ook niet minder dan 17 korte films voor onderwijsdoeleinden met titels als Het voortplantingsgedrag van de driedoornige stekelbaars (17 minuten) of Vergelijkende ethologie van mens en dier: de instandhouding van sociale systemen (9 minuten). Deze films zijn na enige tijd van de radar verdwenen. Dat ze niet eerder opnieuw in beeld zijn gekomen is opmerkelijk, omdat er in 2007 een groot project rond de Haanstra-films is geweest ter voorbereiding van de DVD-box Bert Haanstra Compleet, waarin Haanstra&Haanstra, het Instituut voor Beeld en Geluid en distributeur Just Entertainment samenwerkten. De titels van een aantal van deze films werden in 2009 in het Tijdschrift voor Mediageschiedenis vermeld, maar zonder verblijfplaats. Vooralsnog zijn nu (zomer 2012) 11 films gelokaliseerd in de archieven van Beeld en Geluid. Een aantal van de titels blijkt ook nog op VHS-video te vinden, onder het stof van een paar Nederlandse onderwijsinstellingen. Lees verder...


Rimko Haanstra filmde Wesley Sneijder als negenjarige in de jeugdopleiding van Ajax
Op 31 mei 2012 vertoonde de NOS in een programma van 50 minuten 'De Sneijder-tapes'. Twintig jaar geleden maakte filmmaker Rimko Haanstra een documentaire over de jeugdopleiding van Ajax. Met een vooruitziende blik maakten hij en compagnon Klaas Vos ook wat extra opnamen van de jongetjes die er het meest talentvol uitzagen. Daar was de negenjarige Wesley Sneijder er een van. Met die unieke opnamen gingen Rimko Haanstra en Studio Sport-regisseur Kees Jongkind dit voorjaar in Milaan op bezoek bij Wesley Sneijder. Wat die er van vond was op 31 mei te zien in het programma NOS EK Voetbal op Nederland 1.

 

V.l.n.r. Rimko Haanstra, Wesley Sneijder en Kees Jongkind in Milaan.


Bert Haanstra's Ajax-film Retour Madrid op Geschiedenis24
In oktober 2012 zond het televisiekanaal Geschiedenis24 Bert Haanstra's film Retour Madrid opnieuw uit. In deze film over twee wedstrijden tussen Ajax en Real Madrid voor de Europa Cup I in 1967 laat Haanstra de gebeurtenissen van binnenuit zien. Hij volgt Rinus Michels' elftal, met tJohan Cruijff, Piet Keizer en Sjaak Swart in de gelederen.

Bekijk de film...


Eigentijdse versie van Fanfare in Bert Haanstra's geboorteplaats Holten
Van 16 t/m 20 mei 2012 werd in Holten het Midzomerfestival gehouden. Op het programma stond onder meer een hedendaagse theaterversie van Haanstra's film Fanfare. Toneel- en muziekgezelschappen uit Holten en omgeving werkten aan de uitvoering mee. Voor de openluchtvoorstelling werd aan de Tuinstraat in het centrum van Holten een tribune met duizend zitplaatsen gebouwd. Die kwam goed van pas, want de belangstelling was groot. Thema van het festival waren de jaren vijftig onder het motto 'Rock 'roll met spruitjes'. 'Fanfare' stond vier keer op het programma, op woensdag 16, donderdag 17, vrijdag 18 en zaterdag 19 mei, steeds 's avonds.

Voor meer informatie en vele foto's: www.midzomerfestivalholten.nl




Jurre Haanstra dirigeert Jazz Orchestra of the Concertgebouw met eigen composities
In februari 2012 trad het Jazz Orchestra of the Concertgebouw onder leiding van Jurre Haanstra op in het Amsterdamse BIM-huis en Cinemec Ede. Jurre Haanstra's nieuwe Brooklyn Suite, geïnspireerd op Count Basie en Thad Jones, werd voor het eerst uitgevoerd. Verder werd West Side Story gespeeld in Haanstra's spectaculaire bewerking voor big band.

Zie ook de website van het Jazz Orchestra


Rimko Haanstra filmde damesduo voor Weesperzijdefestival 2012
Voor het Weesperzijdefestival 2012 filmde Rimko Haanstra het zingende damesduo Jaap! Lees meer en bekijk Jaap! - Gelukkig Mens


Brusselse Top Honderd
De in Brussel gevestigde Cinémathèque de la Communauté française de Belgique publiceert najaar 2011 een boek over de honderd beste titels uit haar collectie, die vele duizenden films omvat. Ook twee Haanstra's staan in deze Top Honderd: Glas uit 1958 en Delta Phase 1 uit 1962.


Unieke apparatuur van Bert Haanstra aangeboden
Tweede helft jaren zestig - exacte datum nog onbekend - vervaardigde de welbekende bouwer van montagetafels Van Tol voor Bert Haanstra's eigen studio in Laren een zogeheten perfomachine. Perfecte apparatuur volgens de laatste stand van de toenmalige techniek, voor het mixen van geluid bij analoge 35 en 16mm films. Bij de beesten af en een aantal korte Haanstra-films zijn er op gemixt en mogelijk ook De stem van het water. Daarnaast films van verschillende andere Nederlandse regisseurs die de studio gebruikten.

De perfomachine is nu in bezit van regisseur Karst van der Meulen, die er vele jaren gebruik van heeft gemaakt. Hij biedt alles gratis aan, in het hele land thuis bezorgd en wel. Mits de ontvanger een ware liefhebber is, bijvoorbeeld een verzamelaar of een filmmaker van de oude school. Een museum mag natuurlijk ook. Zoals op de foto's te zien is, heeft deze perfomachine zowat een eigen kamer nodig. Dus bezint eer gij begint.

Mail voor informatie naar deze website.

Bekijk hier grotere foto's


Bert Haanstra uit Holten
Op 31 mei 1916 werd Bert Haanstra geboren in het 'meesterhuis' van de Bosschool in het Twentse Espelo, een buurtschap van Holten. Dit jaar is dat 95 jaar geleden en de honderdjarige geboortedag komt in zicht. In Holten worden in dat kader verschillende activiteiten georganiseerd.

Aan de muur van de Bosschool werd een plaquette onthuld waarop te lezen is dat Bert Haanstra hier werd geboren. Voor de onthulling legde Hoofd der School Jan Victor Dorlas de kinderen van het schooltje uit wie meneer Haanstra was geweest en in de opkamer waar de toekomstige filmer het levenslicht zag, was een tentoonstelling ingericht.

In het Holtense woon- en zorgcentrum De Diessenplas hebben leden van de Holtense Beeldende Kunst Kring in april en mei 2011 schilderijen geëxposeerd die waren geïnspireerd op Haanstra's films. Ook de basisscholen maken werkstukken die verwijzen naar films van de oude plaatsgenoot. Het Holtense Cultuurhuus had als thema 'glas', natuurlijk naar de Oscar-winnende korte film Glas. In de peuterspeelzaal zijn hiervoor raamhangers van glas gemaakt, terwijl docenten van de scholengemeenschap de resultaten van een fotowedstijd op hetzelfde thema tentoonstelden. Ook de plaatselijke bibliotheek besteedde speciale aandacht aan Bert Haanstra.

Voor 2012 wordt in Holten een openluchtspel gepland op basis van de film Fanfare.

Lees ook het nieuwsbericht


Inventarislijst van het Bert Haanstra-archief
Het omvangrijke archief van Bert Haanstra is door de erven Haanstra overgedragen aan het Filmmuseum, nu Eye Film Instituut Nederland, en ontsloten door archivaris Piet Dirkx. De inventarislijst van het archief is te vinden op de blog van de afdeling filmgerelateerde collecties van Eye of direct onder deze link:

Inventarislijst archief Bert Haanstra


Cameraman Eddy van der Enden overleden

Op 26 april 2011 is cameraman Eddy van der Enden op 82-jarige leeftijd overleden. De aimabele Van der Enden was met zijn rijzige gestalte, maar vooral door meer dan een halve eeuw werk van het hoogste niveau, een belangrijke, zeer aanwezige figuur in de Nederlandse filmwereld. Dat wil zeggen: wanneer hij niet in het buitenland verbleef, zoals vaak het geval was.

Van der Enden maakte speelfilms met onder meer de regisseurs Jacques Tati, Bert Haanstra, Fons Rademakers, Adriaan Ditvoorst en Harry Kümel en een schier oneindig aantal documentaires voor opdrachtgevers over de hele wereld. Hij kon uren vertellen over de praktische problemen van het filmen binnen de poolcirkel, de voordelen van de Arriflex boven de Mitchell of over... licht: hij werd soms de cinematografische Vermeer genoemd. Hij vertelde eens hoeveel voordeel hij ervan had gehad dat de film Glas een Oscar had gekregen. Daarvoor had hij het camerawerk gedaan. 'Wanneer ik in Amerika was, fluisterde er altijd wel iemand "He made Glass" en dan gingen alle deuren voor me open.'

De rust en zekerheid uitstralende Van der Enden was een steunpilaar voor zijn regisseurs. Tijdens de productie van Trafic was hij bij tijden de enige met wie Jacques Tati nog wilde praten.

Met Bert Haanstra maakte Eddy van der Enden de films ... en de zee was niet meer, Glas, Over glas gesproken en Fanfare.

Zie ook: internet encyclopedia of cinematographers


Bert Haanstra's foto's uit de Tweede Wereldoorlog in Nederlands Fotomuseum
Het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam bezit een collectie foto's die Bert Haanstra tijdens en kort na de Tweede Wereldoorlog maakte. Er zijn opnamen te zien van graafwerkzaamheden die werden verricht voor een illegaal telefoonnet dat bij het Amsterdamse verzet in gebruik was. Verder zijn er foto's bij van diverse verzetsmensen, straatbeelden van de bevrijdingsdagen en opnamen waarop te zien is hoe de Amsterdamse Stadschouwburg na de bevrijding in gebruik wordt genomen door artiesten die niet voor de Duitse Kultuurkamer hadden getekend.

Beeldbank Nederlands Filmmuseum


Rimko Haanstra op het Weesperzijdefestival
Voor het jaarlijkse Weesperzijdefestival in Amsterdam maakte Rimko Haanstra twee korte films, een over de in 2005 overleden buurtgenoot en popzanger Wally Tax (Outsiders) en een over de Giro d'Italia, die pal voor Rimko Haanstra's deur een tragisch ongevalletje veroorzaakte.

Geheimtip! Op het buurtfeest Weesperzijdefestival laten diverse bekende filmmakers in 2011 weer onbekend eigen werk zien.

Zie: Springtime in Amsterdam

Zie: Giro d'Italia


Jurre Haanstra's Baantjer-tune elk uur te horen op het Oudekerksplein
Ter nagedachtenis aan de overleden politieinspecteur en schrijver Appie Baantjer, speelt het carrillon van de Amsterdamse Oude Kerk vanaf september 2010 een half jaar lang elk uur de melancholische tune van de televisieserie Baantjer. Net als de rest van de muziek voor Baantjer is deze tune geschreven door componist Jurre Haanstra. Bij het carrillon zal de mondharmonica van Toots Thielemans node worden gemist.


Institut Neerlandais: Margriet de Moor, Haanstra en De Ramp
In het Institut Neerlandais te Parijs werd op 8 juni 2010 een avond gehouden over Margriet de Moors roman De verdronkene, die in Franse vertaling verscheen. Het verhaal speelt zich af tijdens de watersnoodramp van 1953. Margriet de Moor werd door een Franse literatuurcriticus geïnterviewd over haar werk. Als opening werd Bert Haanstra's film Delta Phase I vertoond, over de afsluiting van het Veerse Gat met een caissondam in 1961. Het was een van de eerste onderdelen van de Deltawerken.

www.institutneerlandais.com


Rolf Orthel krijgt Gouden Kalf
Voor zijn verdiensten voor de Nederlandse filmcultuur ontvangt Rolf Orthel op 22 september 2010 tijdens het Nederlands Film Festival in Utrecht een Gouden Kalf. Ooit was Rolf Orthel medewerker en volgens sommigen leerling van Bert Haanstra. Zo was hij regieassitent voor De stem van het water en Bij de beesten af. Voor deze laatste film was hij ook unitregisseur op South Georgia bij Antarctica. Haanstra zelf bleef toen thuis voor de montage.

Rolf Orthel is vanaf de jaren zestig als regisseur en producent zijn eigen weg gegaan met een lange reeks films. Met zijn Een schijn van twijfel (1975) won hij de eerste prijs op het festival van Oberhausen. Na een aangrijpende biografische film over de russische dichter Isaac Babel volgde in 2007 zijn documentaire over Bert Haanstra, die op het festival in Utrecht in première ging. Als producent was hij onder meer verantwoordelijk voor een aantal films van regisseur Kees Hin, ook een oude eigenzinnige 'leerling' van Bert Haanstra.

Lees ook: www.filmfestival.nl


Fanfare-scenarist Jan Blokker overleden
Op 6 juli 2010 is Jan Blokker overleden in Amsterdam. Blokker schreef met Bert Haanstra het scenario voor de speelfilm Fanfare, en was aanvankelijk ook betrokken bij de grote documentaire Alleman - oorspronkelijke titel: 'Jan en alleman'. Met Bert Haanstra werkte hij ook aan het scenario voor de speelfilm De overval, waarvoor Haanstra de regie zou doen. De film werd uiteindelijk met een door Dr. L. de Jong bewerkt script gemaakt door de Britse regisseur Paul Rotha.

Jan Blokker scheef vele filmscenario's, onder meer voor films van Frans Weisz, en hoewel hij bij velen slechts bekend is als columnist en adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant, ligt zijn voornaamste belang misschien wel bij film en televisie. In de jaren vijftig en zestig had hij als filmjournalist grote invloed op de Nederlandse film. Hij was verder vele jaren voorzitter van het Productiefonds voor Nederlandse Films en chef informatieve televisie bij de VPRO in de periode waarin deze omroep het gezicht van de Nederlandse televisie voorgoed veranderde.

Het laatste muziekstuk dat op 12 juli klonk tijdens de afscheidsplechtigheid voor Jan Blokker op de Nieuwe Ooster Begraafplaats in Amsterdam, was Fanfare in Es uit de film Fanfare.


Bert Haanstra en Jacques Tati
Vanaf 22 juli 2010 organiseren Filmhuis Den Haag en bioscoop The Movies in Amsterdam een filmprogramma rond de Franse regisseur en komiek Jacques Tati. Een van de vertoonde films is Tati's meesterwerk Les vacances de M. Hulot in een nieuwe restauratie door het Filmmuseum (Eye Filminstituut).

Tussen Bert Haanstra en de Franse regisseur bestond een turbulente vriendschap. Ze werkten onder meer samen aan de film Trafic. Lees verder...


Henny Vrienten maakte muziek bij een fragment uit Haanstra's film over Rembrandt
Alweer even geleden vroeg het Rijksmuseum Henny Vrienten nieuwe muziek te maken bij een fameus fragment uit Bert Haansta's Rembrandt, schilder van de mens uit 1957. Haanstra laat de schilder hierin zichtbaar ouder worden door een reeks van zijn zelfportretten in elkaar over te laten vloeien. In de tijd vóór de computer was dat een huzarenstukje. Vrienten, welbekend van de vroegere popgroep Doe Maar, schrijft tegenwoordig vooral filmmuziek en wist ook dit keer een nieuwe dimensie aan oude, maar springlevende beelden te geven.

Bekijk en beluister hier het fragment

 

De films van Bert Haanstra op DVD blijven populair
Sinds de DVD-box Bert Haanstra Compleet in september 2007 is verschenen, is er een onwaarschijnlijk aantal Haanstra-DVD's verkocht. Met de verkoop over het jaar 2009 erbij, zijn van Haanstra Compleet (10 DVD's) in totaal 20.226 boxen verkocht. Daarnaast zijn er twee kleinere boxen: de Bert Haanstra Filmbox (4 DVD's) met de grote bioscoopfilms, en de Bert Haanstra Docubox (4 DVD's), die zijn belangrijkste documentaires bevat. Van de eerste werden er 3781 verkocht, de tweede kwam najaar 2009 pas uit en stond 31 december 2009 ook al op 997 exemplaren.

De films Fanfare, Alleman, De stem van het water, Bij de beesten af en Dokter Pulder zaait papavers zijn ook los op DVD verkrijgbaar. Samen waren dit nog eens 21.049 DVD's. Uiteraard was Fanfare daaronder de topper - met ruim tienduizend stuks.

De snelle rekenaars onder ons weten nu dat in losse DVD's omgerekend het totale aantal verkochte Haanstra-DVD's per 31 december 2009 op 232.521 stuks staat. Een ongelofelijk aantal!


Boek over Bert Haanstra op de shortlist voor de Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs
Bert Haanstra - Filmer van Nederland, het boek van Hans Schoots over werk, wereld en leven van Bert Haanstra, staat op de shortlist voor de Erik Hazelhoff Roelfzema Prijs, ook wel bekend als de 'Soldaat van Oranjeprijs'. De prijs wordt elke twee jaar toegekend aan een Nederlandse biografie. Er staan vijf titels op de shortlist. Dat zijn ook de biografie van Joop den Uyl door Anet Bleich, de biografie van feministe Joke Smit door Marja Vuijsje, die van oorlogsheld Pim Boellaard door Jolande Withuis en die van balletregisseur Diaghilev door Sjeng Scheijen.

Bert Haanstra - Filmer van Nederland omvat 384 pagina's en kost 19,50 euro. Nadat uitgeverij Mets&Schilt ter ziele is gegaan, is de distributie nu in handen van Uitgeverij Balans te Amsterdam. Het nieuwe ISBN-nummer is 978 94 6003 2561.


Televisieserie De brug opnieuw uitgezonden
Van zondag 20 september tot en met zondag 8 november 2009 heeft de KRO de serie De brug in acht afleveringen opnieuw uitgezonden op Nederland 2. Gelijktijdig was op een van de andere zenders steeds Studio Sport te zien, dus de concurrentie was zwaar. De makers konden dan ook bijzonder tevreden zijn met de kijkcijfers voor deze twintig jaar oude serie. Die liepen gestadig op van 244.000 bij de eerste aflevering tot 370.000 bij de laatste. Steeds méér mensen raakten door De brug geboeid.

De hoofdrollen in de serie werden gespeeld door onder anderen Marc Klein Essink, Carine Crutzen, Tom Jansen, Rik van Uffelen en Frederique Huydts. De serie werd geregisseerd door Rimko Haanstra. De muziek is van Jurre Haanstra. Lees meer...


Hommage aan Anton van Munster
Op 10 februari 2009 overleed cameraman en regisseur Anton van Munster (foto). Vele jaren was hij de cameraman van Bert Haanstra. Regisseur/producent Digna Sinke heeft een dvd vervaardigd waarop een uitgebreid interview met Anton te vinden is, aangevuld met filmfragmenten en foto's. De dvd is voor 10 euro te bestellen bij productiebedrijf Studio Nieuwe Gronden door een mail te sturen naar sngfilm@xs4all.nl

Het Nederlands Filmfestival in Utrecht bracht op zondag 27 september 2009 een hommage aan Anton van Munster met een programma in bioscoop Rembrandt. Ook werd op het festival Van Munsters laatste dierenfilm Survivor vertoond.


Update van Bert Haanstra's filmografie
Het overzicht van Bert Haanstra's films is aanzienlijk uitgebreid. Diverse voorheen onbekende titels zijn toegevoegd. Zie filmografie


Oostenrijks boekje over Bert Haanstra's Bij de beesten af
In 1972 ging Bert Haanstra's film Bij de beesten af de bioscoop in. In Nederland kwamen er meer dan 880.000 mensen op af. Ook in het buitenland gingen er veel mensen naar kijken, bijvoorbeeld in Duitsland, waar hij Fressen und gefressen werden heette. In de jaren tachtig publiceerden twee Oostenrijkse onderzoekers in Wenen onder dezelfde titel een boekje over de film. Enkele jaren geleden is hiervan een herdruk verschenen die hier nog verkrijgbaar is.


De goede beul
Naar aanleiding van het overlijden van Ajax-icoon Bobby Haarms zond de VPRO op 12 juni (althans 13 juni 20 minuten na middernacht) Rimko Haanstra's documentaire De goede beul (2000) uit. Eigenlijk gaat deze film van 57 minuten niet over Haarms, maar over dat ongrijpbare clubgevoel dat hij zijn hele leven vertegenwoordigde. 167.000 kijkers bleven op om De goede beul te zien.


Haanstra-films op dvd in de Verenigde Staten
De Amerikaanse dvd-distributeur Horizons en de erven Haanstra hebben begin mei 2009 een contract getekend over de dvd-uitbreng van een aantal films van Bert Haanstra in de Verenigde Staten. Meer nieuws volgt.


Indrukwekkende verkoop van Bert Haanstra-dvd's
Tot en met 31 december 2008 werden in totaal niet minder dan 18.300 Haanstra Compleet dvd-boxen verkocht. Daarnaast gingen er van de 'kleine' box - met 8 avondvullende films op 4 dvd's - nog eens 3250 over de toonbank. Buiten de boxen werden verder 9000 losse Haanstra-dvd's verkocht. De liefhebber van sommetjes kan zo snel uitrekenen dat, alles omgerekend naar enkele dvd's, het totaal uitkomt op ruim 202.000 stuks. Het lijkt erop dat Bert Haanstra nog steeds populair is!


Nederlandse film in Australië
De Art Gallery of New South Wales in Sydney, Australië, vertoont in juni 2009 een aantal Nederlandse films onder de titel 'Intensely Dutch'. Van Bert Haanstra worden Spiegel van Holland, Glas, Fanfare en Alleman gedraaid. Een buitenkans voor de vele Nederlanders die ooit naar Australië zijn geëmigreerd. Er zijn verder films te zien van ondermeer Ed van der Elsken, Joris Ivens, Johan van der Keuken en Jan Vrijman.

Zie ook de website van de Art Gallery of New South Wales


Anton van Munster was Bert Haanstra's beste vriend
Na een kort ziekbed is cameraman en regisseur Anton van Munster op 10 februari 2009 op 74-jarige leeftijd overleden. Nog maar kort geleden sprak hij vol energie en enthousiasme over zijn lopende filmproject, waarvoor hij dit voorjaar weer naar Tanzania hoopte te gaan. Het mocht niet zo zijn.

Net van de middelbare school kwam Anton van Munster begin jaren vijftig in de filmwereld terecht. Samen met een clubje andere jonge enthousiastelingen maakte hij zich de eerste kneepjes van het vak eigen. Tot dat groepje behoorden ondermeer zijn collega cameraman Eddy van der Enden en de documentaristen Wim van der Velde, Ytzen Brusse en Bert Haanstra. Even later kon Anton met een beurs van de Nederlandse overheid gaan studeren aan de filmschool in Rome.

In 1958 werd hij Eddy van der Endens camera-assistent bij Bert Haanstra's speelfilm Fanfare. Te beginnen bij de avondvullende documentaire Alleman was hij gedurende 27 jaar Bert Haanstra's vaste cameraman. Samen maakten ze De stem van het water, Bij de beesten af, Dokter Pulder zaait papavers en nog een stuk of zes andere grote en kleine films. Volgens Bert Haanstra's echtgenote Nita was Anton 'eigenlijk Berts beste vriend.' Anton van Munster werkte ook met andere regisseurs. Hij maakte ondermeer documentaires met Georges Sluizer en Kees Hin.

Voor Bij de beesten af reisden ze in 1970-1971 naar Oost-Afrika en dat was het begin van een nieuwe fascinatie. Anton van Munster ontwikkelde zich tot een cameraman van natuurfilms met een grote internationale reputatie. Zo maakte hij verschillende films met de fameuze Afrika-kenner Hugo van Lawick. Tot Anton van Munsters natuurfilms behoren Addo, Koning der dieren, The Leopard Son, The Cheetah Family en Tarangire, River Between Two Lakes. Van de laatste film deed hij de regie. In vroeger jaren had hij al opdrachtfilms geregisseerd voor de Nederlandse overheid en diverse bedrijven. Anton van Munster was vele jaren docent aan de Nederlandse Film en Televisie Academie in Amsterdam.

Met hem is een van Nederlands meest vooraanstaande cameramensen heengegaan, ervaren in zowel het in beeld brengen van documentaires als speelfilms. Urenlang kon hij met een aanstekelijke liefde over het vak praten dat hij tot voor kort nog elk jaar op de vlakten van Afrika uitoefende - met hetzelfde élan waarmee hij meer dan een halve eeuw eerder was begonnen.

Lees ook het in memoriam op de website van de Netherlands Society of Cinematographers


Anton van Munster Ridder in de Orde van Oranje-Nassau
Op 17 december 2008 werd Anton van Munster benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau. De versierselen werden hem overhandigd door de burgemeester van Laren Elbert Roest. Dat gebeurde tijdens een publiek interview met Anton van Munster dat werd gehouden bij het Instituut voor Beeld en Geluid in het kader van de tentoonstelling ZOOM-Safari. Interviewer was mediahistoricus Bert Hogenkamp van Beeld en Geluid. Middenin het interview verscheen de burgemeester van achter de gordijnen, Van Munster stomverbaasd met zijn orde confronterend.


Zoo
in Clermont-Ferrand
Tijdens het Festival van de Korte Film in Clermont-Ferrand (Frankrijk), dat van 30 januari tm 7 februari 2009 plaats vond, draaide ook Bert Haanstra's film Zoo uit 1962. In Zoo observeerde Haanstra dieren en mensen in de Amsterdamse dierentuin Artis. Op het festival van Clermont-Ferrand was verder een retrospectief te zien van de Nederlandse experimentele filmers Paul en Menno de Nooijer en draaiden korte films van diverse andere Nederlanders.


Presentatie DVD-boxen met televisieseries van Rimko Haanstra
Op 22 oktober 2008 werden onderin de Schreierstoren in Amsterdam twee DVD-boxen gepresenteerd van de televisieseries De brug en Wij Alexander, beide geregisseerd door Rimko Haanstra. De series zijn uit respectievelijk 1989-1990 en 1996-1998. In aanwezigheid van onder anderen producent Tom Burghard, schrijver Tomas Ross, de acteurs Carine Crutzen, Jacques Commandeur, Hugo Haenen, Hilde Heijnen, Marc Klein Essink, Serge Henri Valcke, acteur-zanger Huub van der Lubbe en de componist van de (meeste) muziek Jurre Haanstra, werden de boxen gelanceerd.

In zijn toespraakje memoreerde Rimko Haanstra hoe voor Wij Alexander de kostuums, ontworpen door Yan Tax, konden worden besteld bij 'Angels', de meest vooraanstaande kostuumleverancier van Londen. Na gebruik werden de kostuums aan Angels verkocht en enkele jaren later zag de regisseur een paar van zijn 'afdankertjes' terug in de film Titanic. Actrice Thekla Reuten maakte in Wij Alexander haar filmdebuut. Zij kon vanwege filmopnamen in het buitenland niet bij de presentatie zijn.

De boxen zijn leverbaar vanaf 9 november 2008. Distributeur is Just Entertainment.




Carel Kraayenhof en Jurre Haanstra maakten CD Memorias de Cuba
Zomer 2008 kwam de CD Memorias de Cuba van tango-musicus Carel Kraayenhof uit, waarvoor Jurre Haanstra de arrangementen schreef en het orkest dirigeerde. Op verschillende plaatsen, waaronder het Concertgebouw in Amsterdam, trad Kraayenhof op met het Metropole Orkest onder leiding van Jurre Haanstra. Lees verder...


Bert Haanstra Oeuvreprijs voor Robby Müller

De vijfde Bert Haanstra Oeuvreprijs van het Nederlands Fonds voor de Film werd in december 2008 verleend aan de grote Nederlandse cameraman Robby Müller. De prijs wordt eens in de twee jaar toegekend. Eerste winnaar was Bert Haanstra zelf, waarna Fons Rademakers, Johan van der Keuken en Paul Verhoeven volgden. Robby Müller is een cameraman met een indrukwekkende internationale loopbaan. Hij deed het camerawerk voor onder veel meer Der amerikanische Freund en Paris Texas van Wim Wenders, Down by Law van Jim Jarmusch, Breaking the Waves en Dancer in the Dark van Lars von Trier en 24 Hour Party People van Michael Winterbottom.


50 jaar Fanfare op de Chinese televisie

De vieringen die in Giethoorn plaats vinden omdat daar vijftig jaar geleden Bert Haanstra's film Fanfare is opgenomen, hebben zelfs in Beijing aandacht getrokken. De Chinese nationale televisiezender CCTV6 maakte half oktober 2008 een reportage in het waterdorp, waarbij aandacht was voor verschillende locaties uit de film, zoals Café Fanfare en Smits Paviljoen. De Chinese bezoekers bleken goed op de hoogte te zijn van de inhoud van Fanfare. Vanzelfsprekend maakte de crew ook een vaartocht door het dorp.


Bert Haanstra-DVD's nu ook in kleinere box - verschillende films los op DVD verkrijgbaar
Na de box Bert Haanstra Compleet, die alle films van Haanstra bevatte, is er nu ook een 'kleinere' box, met zijn vier speelfilms en de grote bioscoopdocumentaires Alleman, De stem van het water en Bij de beesten af. 730 minuten film voor 29,90 euro! Ook is een aantal Haanstra-films los op DVD verkrijgbaar.

Zie de website van Just Entertainment


De ruimtelijke ordening van Nederland
In het Nederlands Architectuurinstituut te Rotterdam wordt van 11 oktober 2008 tot 3 mei 2009 onder het motto 'Maak ons land' een doorlopende manifestatie gehouden over de inrichting van Nederland, met expositie, workshops, bijeenkomsten en lezingen. Bert Haanstra's film Alleman uit 1963 zal als verbeelding van het Nederland van de wederopbouwtijd en de vroege welvaartsstaat permanent te bekijken zijn op een aantal monitoren.

Meer informatie is te vinden op de website van het NAi


Giethoorn viert 50 jaar Fanfare met omvangrijk programma

Bert Haanstra's Fanfare kwam uit in 1958. De film werd grotendeels gedraaid in Giethoorn, waar het 50-jarig jubileum in de periode april - oktober 2008 met uiteenlopende activiteiten wordt gevierd. Op het water vinden openluchtvoorstellingen van Fanfare plaats, er worden muziekconcoursen gehouden die moeten uitmonden in een eindstrijd om de Fanfare Bokaal, er is een vaar-fiets-wandeltocht langs Fanfare-locaties uitgezet en in het plaatselijke museum 't Olde Maat Uus is in oktober 2008 een expositie rond Fanfare.

Van acht deelnemende korpsen drongen er twee door tot de finale, de Hasseltse Fanfare en de Vollenhoofsche Fanfare. De eindstrijd vond plaats op 18 oktober. Hasselt heeft gewonnen.

Het volledige programma is te vinden op www.filmfanfaregiethoorn.nl


ZOOM Safari bij het Instituut voor Beeld en Geluid



Van 13 juni 2008 tot 4 januari 2009 vindt bij het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum de tentoonstelling ZOOM-Safari - Beesten in Beeld en Geluid plaats, waar ondermeer dierenfilms te zien zijn van Hugo van Lawick, Bert Haanstra en Luc Enting. De Nederlandse baron Hugo van Lawick behoorde tot de bekendste natuurfilmers van de wereld, maar in eigen land kennen slechts weinigen hem. Hij was in de jaren zeventig ook nog betrokken bij Bert Haanstra's Bij de beesten af, net als zijn vrouw Jane Goodall, die tientallen jaren onderzoek deed bij chimpansees in Tanzania. Een andere verbinding tussen Haanstra en Van Lawick is cameraman Anton van Munster, die voor Haanstra onder veel meer Bij de beesten af filmde en voor Van Lawick een belangrijk deel van het camerawerk deed voor Addo, koning der dieren en andere films.

Zie ook: www.hugovanlawick.nl en website Beeld en Geluid


DVD-box Bert Haanstra Compleet in 2007 ruim 15.000 keer verkocht
Van de DVD-box Bert Haanstra Compleet, die in september 2007 uitkwam, zijn tot eind 2007 ruim 15 000 stuks verkocht, ofwel 150.000 DVD's. Een onwaarschijnlijk groot aantal, zeker voor een Nederlandse regisseur die zijn laatste film alweer twintig jaar geleden maakte. Zoals ook al bleek uit de enquête onder televisiekijkers, waarin Alleman tot beste Nederlandse documentaire sinds 1945 werd uitgeroepen, is Bert Haanstra nog steeds populair bij een groot publiek.


Ruim 10.000 bezoekers naar Haanstra-filmvoorstellingen tijdens het Bert Haanstra Festival 2007
Het jaarverslag over 2007 van Kunst en Cultuur Overijssel (KCO) meldt dat meer dan 10.000 mensen een voorstelling van Bert Haanstra-films hebben bezocht tijdens het Bert Haanstra Festival dat werd georganiseerd door het Overijssels Filmhuizen Overleg en werd gesteund door KCO. Het festival vond plaats in het najaar van 2007.


Just Entertainment brengt boxen uit met werk van Rimko Haanstra

Er komen DVD-boxen met Rimko Haanstra's televisieseries De brug, De man met de hoed en Wij Alexander en naar verwachting bovendien een dubbel-dvd met zijn Ajax-films. Lees verder...


Over Haanstra
met vertraging online
Een tijdlang werd op de homepage van deze site aangekondigd dat de documentaire Over Haanstra van Rolf Orthel hier in zijn geheel te zien zal zijn. Daar is flinke vertraging in opgetreden. Omdat wijzelf geen server hebben die geschikt is om er hele films op te zetten, moeten wij hiervoor samenwerken met een partner. Tot op heden (2009) zijn alle opties veel te duur gebleken, zodat de uitkomst onzeker is geworden.


Haanstra-dag in Amsterdam-Zuid
Op zaterdag 19 januari 2008 vond een Bert Haanstra-dag plaats in het ThomasTheater, Prinses Irenestraat 36 in Amsterdam. Vanaf 10 uur 's ochtends werden vertoond: Fanfare, Glas, Zoo, De stem van het water en tenslotte Alleman. Na de filmvertoningen vond onder de titel BESTAAT NEDERLAND WEL? een gesprek plaats met Frits Abrahams, columnist van NRC Handelsblad en Jan Blokker jr, historicus en publicist. Het werd een levendige discussie waaraan ook vanuit de met ongeveer zestig bezoekers gevulde zaal heftig werd deelgenomen. De vraag of Nederland wel bestaat kon niet eensgezind worden beantwoord.
Organisator was Klaas Vos : info@klaasvos.nl
Zie ook: www.thomaskerk.nl


Haanstraretrospectief in Berlijn
Van 1 november tot en met 20 december 2007 was in het Berlijnse filmhuis Arsenal aan het Sony-Forum bij de Potsdamer Platz een Haanstra-retrospectief te zien. 18 lange en korte films van Bert Haanstra en de documentaire Over Haansta van Rolf Orthel werden vertoond. Het retrospectief werd door Annette Schulz georganiseerd vanuit de Humboldt Universiteit.

Tijdens de openingsvoorstelling draaiden Glas en Fanfare. De humor in de toch alweer haast vijftig jaar oude film Fanfare bleek ook in Berlijn nog aanstekelijk te werken. Er werd hartelijk gelachen om de komische toestanden in het waterdorp Lagerwiede, zoals Giethoorn in de film heet. Ook de uitstekende Duitse nasynchronisatie deed geen afbreuk aan het geheel. Zelfs Nederlandse aanwezigen wenden er snel aan.

Op de slotavond op donderdag 20 december draaiden De stem van het water en Delta Phase I in aanwezigheid van Bert Haanstra's zonen Rimko en Jurre.

Zie: www.haanstra-retrospective.de of de website van Arsenal


Alleman
gekozen tot beste Nederlandse documentaire sinds 1945
In het kader van het Internationaal Documentaire Festival Amsterdam 2007 organiseerde de VPRO de verkiezing 'Beste Nederlandse documentaire na 1945'. Televisiekijkers konden hun oordeel geven over wat Nederlandse filmmakers in de afgelopen ruim 60 jaar op dit gebied tot stand hebben gebracht. Dat is niet weinig. Nederland had na 1945 grote documentaristen als Johan van der Keuken, Herman van der Horst, Louis van Gasteren, Jan Vrijman en Bert Haanstra. Naast films van deze vijf stond werk van een aantal hedendaagse regisseurs op een door de VPRO samengestelde shortlist: John Appel, Jeroen Berkvens, Cherry Duyns, Ramon Gieling, Sonia Herman Dolz, Heddy Honigmann, Niek Koppen, Menna Laura Meijer, Fatima Jebli Ouazzani, Jos de Putter, Leonard Retel Helmrich, Dirk Jan Roeleven, Saskia van Schaik, Maarten Schmidt & Thomas Doebele.

Er kon worden gekozen uit de 20 films van deze lijst, maar de kijkers konden ook zelf een titel toevoegen en daarop stemmen. Heel wat films hadden met ere als eerste kunnen eindigen. Het is dan ook bijzonder dat het publiek Bert Haanstra's Alleman uit 1963 aanwees als beste film.

De officiële bekendmaking vond zondagavond 2 december plaats in het Schiller Hotel in Amsterdam tijdens een live-uitzending van de VPRO. Naar aanleiding van de uitslag werden Bert Haanstra's toenmalige regie-assistent Kees Hin en zijn zoon Rimko Haanstra geïnterviewd in de uitzending. Alleman-cameraman Anton van Munster moest verstek laten gaan: hij zit in Afrika voor filmopnamen.

www.dekeuzevandekijker.nl


Glas
en Zoo op Frans festival
Op het festival Les Rencontres du cinéma documentaire, dat van 9 tot 16 oktober 2007 plaats vond in Montreuil bij Parijs, draaiden Bert Haanstra's korte films Glas en Zoo. Thema van het festival was dit jaar de humoristische documentaire. In dat kader stond het programma 'Autour de Tati', waarin naast Zoo en Glas ook de korte film Cours du soir van Nicolas Ribowski over Jacques Tati's Playtime werd vertoond. Verder werden Forza Bastia van Tati en Sophie Tatischeff en Dégustation maison van Tatischeff gedraaid. Voor Zoo was het een terugkeer naar vertrouwd terrein. Jacques Tati, bekend als regisseur van ondermeer Les vacances de monsieur Hulot, Mon oncle en Playtime, kocht Zoo indertijd aan voor distributie in Frankrijk, als voorfilm bij zijn eigen speelfilms.


Spiegel van Holland
in Centre Pompidou
November 2007 was in Frankrijk 'Le Mois du Film Documentaire', de maand van de documentaire film. In het hele land werden in filmhuizen, bibliotheken en andere instellingen documentaires vertoond. Zo ook in de Bibliothèque Publique d'Information in het Centre Pompidou in Parijs. In het kader van een programma over de documentaire tussen 1930 en 1950 werd op 21 november Bert Haanstra's Spiegel van Holland gedraaid. In dezelfde voorstelling waren ondermeer korte films van Joris Ivens, de Amerikaan Pare Lorenz en de Hongaar Laszlo Moholy-Nagy te zien.

Zie: www.moisdudoc.com


Haanstragekte van Overijssel overgeslagen naar Brabant
De website van het Bert Haanstra Festival in Overijssel bericht:
'Wat ze in Overijssel kunnen, kunnen wij in Liempde ook' dacht de Liempdenaar Frank van Bommel toen hij las over de live uitvoeringen van Fanfare in Overijssel. De Liempdse Fanfare Concordia speelde op 10 oktober 2007 in de Bossche Verkadefabriek voorafgaande aan de film Fanfare het stuk Fanfare in Es. Voor deze speciale gelegenheid kreeg de fanfare versterking van een tweetal muzikanten uit de Liempdse Hofkapel De Kromploegers. 'Wij hebben gelukkig geen twee kampen in het dorp gekregen', lachen de muzikanten.

De speelfilm Fanfare uit 1958 gaat over twee rivaliserende fanfarekorpsen uit Giethoorn. Die rivaliteit is in het stuk Fanfare in Es duidelijk herkenbaar. 'Eigenlijk is het hele stuk opgebouwd uit drie delen', weet van Bommel. 'De eerste twee delen zijn in verschillende maatsoorten geschreven. In het derde deel worden deze maatsoorten door elkaar gespeeld.'

Op zondagmiddag 11 november werd Fanfare vertoond in Filmhuis Fanfare in Oudenbosch (Noord Brabant). Voorafgaand was er een koffieconcert van Harmonieorkest FCO Bosschenhoofd.

Zie ook: www.berthaanstrafestival.nl


Symposium tijdens het Nederlands Film Festival
Tijdens het Nederlands Film Festival in Utrecht vond op 2 oktober 2007 een symposium plaats waar vaklieden discussieerden over het werk van Bert Haanstra. Het symposium werd geleid door Mart Dominicus, filmmaker, hoofd onderzoek en ontwikkeling van het Fonds voor de Film en docent aan de Filmacademie.

Tijdens het ochtendprogramma kwamen voornamelijk oud-medewerkers van Haanstra aan het woord, die verschillende aspecten van de filmproductie doornamen, zoals camerawerk en montage. Achter de tafel zaten regisseur Kees Hin, de cameralieden Eddy van der Enden en Anton van Munster, de editor Ot Louw 'die voor iedereen heeft gewerkt, behalve voor Bert Haanstra' en filmmaker Rob Klinkert. Het beeld van Haanstra dat uit hun bijdragen oprees, was dat van een regisseur die precies wist wat hij wilde. De montage van zijn films deed hij vrijwel altijd zelf, de opnamen liet hij meer aan zijn cameralieden over, die ook zonder zijn aanwezigheid wisten welke beelden hij zocht.

's Middags discussieerden vier hedendaagse documentairemakers over hun relatie tot het werk van Haanstra: Jiska Rickels (4 Elements - genomineerd voor een Gouden Kalf 2007), Hans Heijnen (Bokken en Geiten; Het geheim van Ossenisse), Leo Giessen (theatermaker, Mondo Leone) en producente Monique Busman, die optrad als woordvoerder van regisseur Michiel van Erp (Pretpark Nederland).

Bij allevier werd enige overeenkomst met Haanstra ontdekt. Net als Haanstra vaak deed, laat Rickels de beelden voor zichzelf spreken, zonder pratende hoofden, en gebruikt zij een in de studio gecreëerd geluidsbeeld. Hans Heijnens interesse gaat uit naar het Nederlandse platteland, alleen vindt hij daar veel meer broeierigheid dan Haanstra er wilde zien. Net als Haanstra houdt Leo Giessen van schoonheid en een positieve kijk op de wereld. Hij meldde dat hem dat 'misplaatste' optimisme vaak is kwalijk genomen en ook daarin onthulde zich een overeenkomst met Haanstra. Michiel van Erp tenslotte probeerde met Pretpark Nederland een kaleidoscopisch beeld van de Nederlander te geven dat vaak is vergeleken met Alleman. Maar terwijl mensen in Alleman zelfs zonder dat ze worden aangesproken liefdevol worden bejegend, zoekt Van Erp toch meer het belachelijke aan mensen, vonden enkele aanwezigen.

Het kwam niet als een verrassing dat de filmmakers allevier uiteindelijk meer verschillen dan gemeenschappelijkheden met Haanstra bleken te hebben. De maker van Glas, Alleman en De stem van het water heeft ondanks zijn grote succes nooit school gemaakt. Hij was een op zich staand fenomeen en ging een geheel eigen weg.


Medewerkers en collega's van Bert Haanstra hielden reünie
Omdat het in oktober 2007 tien jaar geleden was dat Bert Haanstra overleed, hielden zestig collega's en medewerkers van de regisseur op zondagmiddag 30 september een reünie tijdens het Nederlands Film Festival in Utrecht. De gedenkwaardige bijeenkomst vond plaats in het Louis Hartlooper Complex. Vele oude bekenden hadden elkaar lang niet gezien; sommigen zagen elkaar voor het eerst sinds hun samenwerking van twintig of zelfs veertig jaar geleden. Tot de oudste aanwezigen behoorden Tob de Bordes, die nog in Haanstra's De Muiderkring herleeft uit 1949 heeft gespeeld, en Riek Schagen, die in Fanfare speelde en bij velen ook bekend is als Swiebertjes Saartje. Haanstra's grote cameramannen Anton van Munster en Eddy van der Enden, beide nog volop werkzaam, waren aanwezig, en verder ondermeer Jef van der Heijden, Rolf Orthel, Wim van den Heuvel, Hans Melissen, Juri Voogd, Marc van Fucht en andere ex-medewerkers. Sommigen van hen zijn nu zelf allang regisseur. De collega's Jos Stelling en Louis van Gasteren gaven acte de présence, maar ook de dochter van de legendarische filmproducent Rudi Meyer en de ethologen Jan van Hooff en Otto Adang, die betrokken waren bij Haanstra's dierenfilms. Tot de gasten behoorden verder filmcriticus Peter van Bueren, Tineke de Vaal, echtgenote van de overleden Filmmuseumdirecteur Jan de Vaal, en niet op de laatste plaats Henny Kegge, die al jaren de internationale distributie van Haanstra's films verzorgt.

Haanstrareünie in 2007: links cameraman Anton van Munster, rechts cameraman Eddy van der Enden.


Première van Rolf Orthels film Over Haanstra

Op 27 september 2007 vond op het Nederlands Film Festival de première plaats van de documentaire van Rolf Orthel over Bert Haanstra: Over Haanstra. Orthel, die zelf aan verschillende films van Haanstra heeft meegewerkt, geeft een liefdevolle visie op zijn onderwerp, terwijl er toch enkele kritische noten worden gekraakt door degenen die hij heeft geïnterviewd. Er komen een groot aantal medewerkers en collega's van Haanstra aan het woord. Vooral Jan Blokker en Louis van Gasteren zijn enorm op dreef. De film bevat een door Haanstra gemonteerd fragment uit Van Gasterens nooit voltooide film 'Er is geen vliegtuig naar Zagreb' dat vraagt om meer. Rolf Orthel gebruikt in zijn film verder ondermeer nooit vertoonde beelden uit enkele home movies van Bert Haansta, waaronder zijn trouwfilm.

Over Haanstra was op zondag 30 september 2007 op televisie te zien in AVRO's Close Up. Op 28 september werd de film in Zwolle vertoond, op 4 oktober in Goor. Over enige tijd is Over Haanstra in zijn geheel te zien op deze website. De film werd gefinancierd door het Nederlands Fonds voor de Film en de AVRO.


Zonen Bert Haanstra op de bok
Op 27 september 2007 ging niet alleen Rolf Orthels Haanstradocumentaire in première, vrijwel gelijktijdig startte in het Overijsselse Goor het Bert Haanstra Festival, met tal van activiteiten in en buiten de provincie Overijssel. De Twentsche Courant Tubantia bericht:

ZONEN BERT HAANSTRA ONTROERD DOOR WARME AANDACHT VOOR HUN VADER
Goor - Het Bert Haanstra-festival kwam gisteravond bij de opening in Goor meteen al goed op stoom. Op het station arriveerde een naar de cineast genoemde Syntus-trein, omlijst door vuurwerk en serpentines.
Op de bok zaten Haanstra's zonen Rimko en Jurre. Bij theater De Reggehof werden vervolgens in de openlucht de korte film Glas vertoond, live van muzikaal commentaar voorzien door André Manuel, en de speelfilm Fanfare.
Jurre Haanstra verklaarde zich zeer content met alle aandacht voor het oeuvre van zijn vader. Maar vooral waren hij en zijn broer getroffen door de sympathie die de naam van Bert Haanstra nog altijd oproept in de streek waar hij is geboren en getogen. "Je merkt zo de warmte hier. Heel ontroerend". Het Bert Haanstra-festival duurt tot en met 31 oktober.


DVD-Box 'Bert Haanstra Compleet' gelanceerd
Op woensdag 12 september 2007 werd in de Koningszaal van Artis in Amsterdam de DVD-box met het volledige werk van Bert Haanstra gepresenteerd. Als spreekstalmeester trad acteur/regisseur Jeroen Krabbé op, die zelf nog een rol heeft gespeeld in Haanstra's film Een pak slaag en daar met genoegen op terugblikte. De zonen Jurre en Rimko Haanstra spraken de aanwezigen toe om te memoreren met hoeveel inspanningen en steun van velen de box tot stand is gekomen. Vrijwel alle films in de box zijn nieuw geconserveerd, gedigitaliseerd en kleurgecorrigeerd en zelfs aan het geluid is veel werk geweest. Dat is grotendeels verricht door het Instituut voor Beeld en Geluid in het kader van het restauratieproject Beelden voor de Toekomst.

Na de vertoning van een compilatie van fragmenten uit Haanstra-films werden de eerste exemplaren van de box aangeboden aan niet minder dan drie personen. Allereerst was dat de inmiddels 82-jarige acteur Kees Brusse, die een hoofdrol vervulde in vier van Haanstra's films. Brusse was speciaal overgekomen uit Australië en sprak zichtbaar ontroerd over zijn werk met Haanstra. Hij kreeg een overweldigend applaus. Zo'n twintig fotografen stormden op het spreekgestoelte af toen Brusse de eerst box in ontvangst nam, zodat de zaal slechts kon vermoeden wat zich daar afspeelde.

Kees Brusse en Jeroen Krabbé in Artis tijdens de presentatie van de Haanstra dvd-box.

Anton van Munster, vanaf 1962 Bert Haanstra's vaste cameraman, kreeg de tweede box overhandigd en als vertegenwoordiger van een nieuwe generatie, die Haanstra misschien nauwelijks meer kent, maar wel zou moeten kennen, kreeg de - aldus Krabbé - 'toekomstige filmster' Sylvia Hoeks het derde exemplaar aangeboden. Sylvia Hoeks, bekend van de series Gooische Vrouwen en Vuurzee en de Telefilm Staatsgevaarlijk, speelt de vrouwelijke hoofdrol in Duska, de nieuwe film van Jos Stelling, tevens openingsfilm van het Nederlands Filmfestival in Utrecht.

Vanaf vandaag is de uit tien DVD's bestaande box 'Bert Haanstra Compleet' in twee versies verkrijgbaar. In de reguliere dvd-winkel zonder boek voor 69,95 euro. Een speciale Volkskrant-editie, met als extra een alleen via de Volkskrant verkrijgbaar boek van Klaas Vos over Bert Haanstra, voor 69 euro + 1,50 verzendkosten.

'De DVD-box Bert Haanstra Compleet wist de schande uit dat het werk van Nederlands belangrijkste documentairemaker jaren niet meer te zien was.'
Het Parool, 12-9-2007


Bert Haanstra Festival in Overijssel
In september en oktober 2007 vonden grootse activiteiten plaats in Bert Haanstra's geboorteprovincie Overijssel, georganiseerd door het Overijssels Filmhuis Overleg, ondersteund door Kunst en Cultuur Overijssel (KCO). In tien filmhuizen draaien Haanstra-films, in vijf plaatsen zijn openluchtvoorstellingen te zien en ook in verschillende plaatsen elders in het land draaiden zijn films. Onder het motto 'Vers glas' maakten vier componisten nieuwe muziek bij de film Glas. Op 27 september 2007 werd het startschot voor alle activiteiten gegeven in Goor, waar Haanstra in zijn jeugd woonde.
Zie ook: www.berthaanstrafestival.nl


Op het Nederlands Filmfestival 2007 stond Haanstra In the Picture
Op het Nederlands Filmfestival in Utrecht (26 september-6 oktober 2007) is een groot aantal films van Bert Haanstra op het witte doek vertoond. Tijdens een seminar wisselden vaklieden van gedachten over zijn werk. De documentaire Over Haanstra van Rolf Orthel ging op 27 september op het festival in première.
Zie ook: www.filmfestival.nl


DVD-box 'Haanstra Compleet' in aantocht
In september 2007 verschijnt de tiendelige DVD-box ‘Haanstra Compleet'. Hij zal alle door Bert Haanstra geregisseerde films bevatten. Natuurlijk staan welbekende titels als Fanfare, Glas, Alleman, De stem van het water, Bij de beesten af en Dokter Pulder zaait papavers erop. Minder bekende meesterwerkjes als … en de zee was niet meer en Delta Phase I zullen een nieuwe kans krijgen. Sommige films, zoals De Muiderkring herleeft en God Shiva wilde de regisseur zelf niet meer vertonen, maar voor de compleetheid staan ze wel op de DVD's. Tenslotte zeggen ze wat over de ontwikkelingsgang die Haanstra heeft doorgemaakt. De DVD's bevatten vele extra's, waaronder een aflevering van Het uur van de wolf over Haanstra door Cees van Ede.
Producent van de DVD-box: Haanstra&Haanstra.
Co-producent: Instituut voor Beeld en Geluid.
Distributeur: Just Entertainment.

Zie ook de website van Just Entertainment: www.berthaanstradvd.nl


Instituut voor Beeld en Geluid verricht megaklus
Bert Haanstra had bij leven de wens dat zijn werk zou worden overgedragen aan de Nederlandse Staat 'want die gaat nooit failliet'. Sinds 26 april 2007 is deze overdracht een feit. In overleg met de erven Haanstra zijn de films vervolgens ondergebracht bij het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum. Dit alles heeft de productie van de Haanstra-DVD-box in een stroomversnelling gebracht. In een race tegen de klok werden in het voorjaar en de zomer van 2007 alle films door Beeld en Geluid opnieuw geconserveerd en gedigitaliseerd. Door de gezamenlijke inspanningen van Beeld en Geluid-medewerkers Eerde Hovinga, Fred de Ruig, Patrick Ouwens en Bert Hogenkamp, de technische adviezen van Haanstra's cameraman Anton van Munster en de inspanningen van Rimko en Jurre Haanstra, werd deze megaklus bijtijds geklaard. Shell stelt de zes films beschikbaar die Haanstra in de jaren vijftig voor het bedrijf heeft gemaakt.

Zie ook: www.beeldengeluid.nl


Haanstraretrospectief in het Spaanse Valladolid
Tijdens de Semana Internacional de Cine Valladolid van 23 tot 31 oktober 1998 werd een retrospectief gehouden op het het werk van Bert Haanstra. Bij die gelegenheid verscheen ook een boekje over Haanstra's leven en werk in het Spaans: Bert Haanstra: De animales y hombres. Het werd geschreven door de Nederlandse filmjournalist Henk ten Berge.


Hommage aan Bert Haanstra op documentairefestival in het Duitse Kassel
Het Kasseler Dokumentarfilm und Videofest (18 tot 22 november 1998) organiseerde een hommage aan Bert Haanstra, die het jaar daarvoor was overleden. Voor het programma: lees verder...